Cảm lạnh và cúm mùa là hai bệnh hoàn toàn khác nhau nhưng lại có triệu chứng tương tự. Cần nhận biết các dấu hiệu cảm lạnh và cúm mùa để có phương hướng điều trị chính xác, kịp thời, tránh biến chứng.
Cảm lạnh và cúm mùa là những bệnh thường gặp, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Phân biệt cảm lạnh và cúm mùa dựa trên các triệu chứng sau để kịp thời điều trị, tránh biến chứng nguy hiểm.
Nguyên nhân gây bệnh và sự lây lan
Cúm hay cúm mùa là bệnh truyền nhiễm cấp tính gây ra bởi virus cúm. Các chủng virus gây cúm thường là cúm A, B. Bệnh có khả năng lây lan nhanh qua đường hô hấp.
Trong khi đó cảm lạnh là các triệu chứng gây ra bởi nhiều loại virus khác nhau chủ yếu là Rhinovirus, Enterovirus, Coronavirus... Các loại virus này phổ biến hơn nên một người có thể bị cảm lạnh nhiều lần. Đặc biệt trẻ em dưới 6 tuổi khỏe mạnh một năm cũng có thể bị cảm lạnh 6- 8 lần.
Cả cúm mùa và cảm lạnh đều là những bệnh truyền nhiễm rất dễ lây lan. Bệnh có thể lây lan trực tiếp qua đường hô hấp nếu hít phải virus khi trẻ ho, hắt hơi, nói chuyện, đụng chạm. Đặc biệt trẻ nhỏ chưa có ý thức vệ sinh thường bàn tay trẻ dính chất tiết có virus lên miệng, mũi, mắt... Cảm lạnh hay bệnh cúm mùa đều có thể xảy ra quanh năm nhưng phổ biến hơn vào mùa khô lạnh như mùa đông hay cuối đông đầu xuân.
Cả hai bệnh đều có thể gặp ở mọi lựa tuổi tuy nhiên hay gặp nhất với trẻ nhỏ trong lứa tuổi học mẫu giáo, tiểu học. Trẻ sơ sinh, trẻ nhũ nhi cũng dễ mắc cảm lạnh hơn.
Dấu hiệu phân biệt cảm lạnh và cúm mùa
Cảm lạnh và cúm mùa đều có các triệu chứng khá giống nhau, chỉ khác ở mức độ nghiêm trọng và biến chứng kèm theo. Sau khi nhiễm virus khoảng 24- 48 tiếng thường có các triệu chứng sau:
Sốt: Đây triệu chứng cơ bản nhất của mọi trường hợp bị cúm hay cảm lạnh. Tuy nhiên trẻ mắc cúm mùa thường sốt cao đột ngột trên 39 độ C. Trẻ bị cảm lạnh thường sốt nhẹ, ít khi sốt cao, có trường hợp còn không sốt.
Các triệu chứng viêm long đường hô hấp trên: Các biểu hiện như hắt hơi, ho khan, sau 1-3 ngày có thể có đờm. Một số trẻ lớn có thể bị ngạt mũi, trẻ kêu khó thở, phải há miệng để thở, ngủ ngáy. Trẻ nhỏ thì đang bú cũng bỏ ra để thở rồi quấy khóc, khi thở có tiếng khụt khịt ở mũi.
Sổ mũi: Nước mũi chảy ra ban dầu trong và loãng sau 1-2 ngày bắt đầu ứ đọng hoặc bội nhiễm nên đục dần hoặc có màu xanh hoặc vàng.
Hội chứng đau: Đây chính là biểu hiện để phân biệt bệnh cúm với cảm lạnh thông thường. Trẻ bị cúm thường đi kèm đau rát cổ họng, đau cơ, đau đầu, đau nhức ê ẩm mình mẩy. Còn cảm lạnh ít có biểu hiện đau nhức.
Các triệu chứng ở miệng: Trẻ bị thay đổi khẩu vị đau họng dẫn tới khó nuốt. Trẻ bị cúm thường buồn nôn, ăn vào dễ nôn, sợ mùi thức ăn.
Một số triệu chứng khác như: nổi hạch ở cổ, đau họng dẫn tới khó nuốt. Trẻ lớn đã biết kêu đau rát cổ họng, cảm giác khô, nuốt đau, nổi hạch vùng cổ. Trẻ nhỏ thì quấy khóc, bứt rứt, khó ngủ. Trẻ lớn có thể gặp hiện tượng chóng mặt, buồn nôn, nôn, tiêu phân lỏng đôi khi gặp.
Một số trẻ bị cảm lạnh có hiện tượng viêm kết mạc, sưng phù mí mắt, đỏ mắt, có gỉ mắt… Cũng có thể phát ban sau sốt từ 2-3 ngày.
Đa số các trường hợp bị cảm lạnh hay cúm, bác sĩ đều có thể phân biệt bằng cách biểu hiện lâm sàng không cần xét nghiệm. Xét nghiệm thường chỉ định trong một vài trường hợp trẻ sốt cao, ít triệu chứng hoặc nghi ngờ với các bệnh lý khác như sốt xuất huyết. Bác sĩ chỉ định chụp X-quang xoang hay phổi khi nghi ngờ có biến chứng viêm phổi, viêm xoang.
Biến chứng của cúm mùa và cảm lạnh thông thường
Cảm lạnh thường lành tính và ít gây biến chứng hơn cúm mùa. Bệnh có thể tự khỏi trong vòng 1 tuần khi các triệu chứng giảm bớt. Tuy nhiên, một số trường hợp cảm lạnh gây biến chứng viêm tai giữa cấp, viêm xoang cấp, viêm tiểu phế quản cấp (với trẻ dưới 2 tuổi). Nếu trẻ có tiền sử hen suyễn thì cảm lạnh sẽ kích phát cơn hen cấp, gây viêm phổi, khởi phát các bệnh lí miễn dịch, bội nhiễm vi khuẩn.
Bệnh cúm mùa ở trẻ nhỏ rất dễ gây biến chứng viêm phổi
Bệnh cúm mùa ở thể nhẹ cũng có thể tự khỏi sau vài ngày. Nhưng với trẻ nhỏ hệ miễn dịch kém hoặc người già, người có sẵn các bệnh mạn tính, cúm mùa có thể biến chứng nguy hiểm như viêm phổi nặng, viêm hệ thần kinh trung ương, viêm cơ, viêm cơ tim... gây suy hô hấp, suy tuần hoàn dẫn tới tử vong.
Đối với trẻ sơ sinh dưới 3 tháng nếu có bất kì triệu chứng nào của bệnh bao gồm: sốt, ho, quấy khóc, bú kém.... cần tìm tới bác sĩ để được tư vấn.
Nếu là trẻ trên 3 tháng tuổi nếu có biểu hiện tiểu ít hơn bình thường, sốt từ 39 độ C trở lên và kéo dài quá 3 ngày, trẻ quấy khóc, lấy tay đập hay vò tai, người lớn đụng vào tai là khóc, chảy dịch tai, mắt đỏ hay nhiều gỉ, dịch tiết mũi họng có màu đục kéo dài kèm thở nhanh, thở khò khè... thì cha mẹ nên cho con nhập viện sớm để tránh biến chứng.
