Không ít cha mẹ khi thấy con chỉ hơi sốt đã vội vàng dùng thuốc. Bác sĩ cảnh báo lạm dụng thuốc hạ sốt quá nhiều khiến trẻ mang bệnh mạn tính suốt đời như suy gan, suy thận.
 
Trẻ suy thận vì cha mẹ lạm dụng thuốc hạ sốt
 
TS.BS Nguyễn Huy Luân, Trưởng phòng khám Nhi, Bệnh viện Đại học Y dược TP.HCM cho hay từ trước tới nay các trường hợp suy thận mãn tính do thuốc hạ sốt Paracetamol thường ở người lớn, đặc biệt người mắc bệnh khớp, lạm dụng thuốc để giảm đau.
 
Tuy nhiên, trong quá trình khám bệnh gần đây, bác sĩ Luân tiếp nhận nhiều trường hợp bệnh nhi bị suy gan thận do dùng thuốc hạ sốt quá liều. Một số bệnh nhi là suy gan đơn thuần, một số khác là suy thận thường là tiến triển của suy gan.Thậm chí, có trường hợp nặng bệnh nhi được chỉ định phải ghép gan.
 

 
Theo bác sĩ Luân, hiện trên thị trường có có 3 loại thuốc hạ sốt chính: Paracetamol, Ibuprofen, Aspirin. Tuy nhiên, không phải thuốc nào cũng có thể dùng hạ sốt cho trẻ.
 
Thuốc Aspirin thường được khuyến cáo không sử dụng cho trẻ em bởi nguy cơ mắc hội chứng Reye (hội chứng gây tổn thương não và gan cấp tính) khi trẻ sốt siêu vi. Hội chứng Reye có thể gây ra tổn thương gan và não cùng một lúc và gây tử vong.
 
Thuốc hạ sốt Ibuprofen chống chỉ định cho trẻ dưới 6 tháng tuổi. Bên cạnh đó, Ibuprofen không được dùng trong cách trường hợp: trẻ sốt cao nghi ngờ do sốt xuất huyết gây ra rối loại đông máu, giảm tiểu cầu.
 
Paracetamol là dòng thuốc được đánh giá là an toàn và được sử dụng phổ biến cho trẻ nhỏ. Dù là lành tính nhưng việc sử dụng thuốc này cũng cần tuân thủ liều lượng, nếu sử dụng tùy tiện sẽ làm tổn thương gan thận của trẻ.
 
BS cảnh báo, nếu trong lần sử dụng thuốc đầu tiên khi trẻ sốt dùng liều quá cao có thể khiến trẻ hạ nhiệt đột ngột và dẫn tới ngộ độc thuốc. Khi uống quá liều, trẻ sẽ xuất hiện các triệu chứng: đau bụng, buồn nôn, mệt mỏi, chán ăn…
 
BS Luân nói, ếu cha mẹ không nhận biết mà tiếp tục cho trẻ uống thuốc quá liều sẽ dẫn tới các triệu chứng của viêm gan như vàng dan, hôn mê… diễn biến nặng hơn là suy thận, viêm cơ tim, suy tim.
 
Khi nào cần cho trẻ dùng thuốc hạ sốt?
 
PGS.TS Nguyễn Tiến Dũng, khoa Nhi, BV Bạch Mai khẳng định, cha mẹ chỉ nên cho trẻ uống thuốc hạ sốt khi nhiệt độ cao từ 38,5 độ C trở lên. Phụ huynh có thể dễ dàng kiểm tra thân nhiệt của trẻ bằng cách dùng nhiệt kế. Đo thân nhiệt của trẻ bằng cách đặt nhiệt kế ở nách là chính xác nhất. Không nên đo thân nhiệt ở miệng, trán hay hậu môn. Không cần cộng trừ chênh lệch 0,5 độ C.
 
Trong trường hợp trẻ sốt 38,5 độ nếu vẫn chơi đua, ăn uống bình thường cha mẹ có thể theo dõi thêm trước khi cho trẻ uống thuốc hạ sốt. Nếu trẻ sốt 38,5 độ nhưng có bứt dứt khó chịu hoặc đi kèm ho, tiêu chảy, viêm phổi… thì phải dùng thuốc hạ sốt sớm hơn.
 
Đối với trẻ sơ sinh dưới 3 tháng tuổi, cha mẹ không được phép tự ý dùng thuốc cho con nếu không có chỉ định của bác sĩ. Trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên có thể cân nhắc dùng thuốc hạ sốt theo chỉ định về cân nặng và liều lượng.
 
Đối với thuốc hạ sốt dạng gói bột, gói 80mg dùng cho trẻ dưới 1 tuổi có cân nặng từ 5-12kg. Gói 250mg dùng cho trẻ từ 13-50kg, tức là trẻ từ 2 - 15 tuổi. Hoặc liều chỉ định 10mg-15 mg thuốc/kg mỗi lần khi sốt.


 
Cha mẹ tuyệt đối không tự ý tăng liều thuốc
 
Với trẻ lớn hơn, dùng thuốc hạ sốt dạng viên. Dạng 80mg dùng cho trẻ từ 1-5 tháng tuổi, tương đương từ 4-6kg. Dạng 150mg dùng cho trẻ từ 7-12kg, tương đương từ 6 tháng đến 1 tuổi. Dạng viên đạn 300mg dùng cho trẻ từ 13-24kg (từ 2-9 tuổi).
 
Cha mẹ không được phép vì thấy con sốt cao mà tự ý tăng liều. Thời gian tối thiếu giữa 2 lần uống thuốc hạ sốt là 4 tiếng. Lần uống thuốc sau đó sử dụng liều tương đương lần uống trước. Một ngày chỉ nên dùng thuốc 3-4 lần, không uống quá 60mg thuốc/kg.
 
Loại thuốc nhét hậu môn có liều lượng tương đương thuốc uống. Cha mẹ không nhét thuốc hạ sốt vào hậu môn trẻ quá nhiều. Bởi paracetamol hấp thu nhiều qua trực tràng, nếu trong trực tràng có phân, tác dụng của thuốc sẽ giảm đi đáng kể. Nhiều phụ huynh thấy vậy nhét thuốc liên tiếp cho con mà không đem lại tác dụng gì.
 
Không nên sử dụng kết hợp 2 loại thuốc hạ sốt cùng một lúc. Không sử dụng kết hợp thuốc dạng bột, viên uống hay viên đạn cho trẻ cùng lúc.
 
Đối với trẻ có tiền sử tổn thương gan thận cần hết sức cân nhắc việc dùng thuốc hạ sốt. Cha mẹ cần cẩn trọng khi cho trẻ dùng một số loại thuốc hạ sốt bằng Đông y không rõ nguồn gốc. Thực chất các loại thuốc Đông y cho tác dụng hạ sốt nhanh thường được trộn thêm thành phần dược tây y nếu dùng quá liều dễ gây ngộ độc.